Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει κάνει μια δυναμική είσοδο στον χάρτη των ψηφιακών νομάδων. Η ειδική βίζα (Digital Nomad Visa) που εισήχθη το 2021, η βελτίωση των υποδομών στις μεγάλες πόλεις και τα νησιά, καθώς και οι τοπικές πρωτοβουλίες φιλοξενίας έχουν καταστήσει τη χώρα μία από τις πιο ελκυστικές επιλογές για τους τηλεργαζόμενους. Στα παρακάτω σημεία, η ελληνική εταιρεία ViOS, η οποία λειτουργεί στην Ελλάδα με τρεις χώρους συνεργασίας συνολικής χωρητικότητας 650 ατόμων, καταγράφει τα δεδομένα και τις προκλήσεις.
Παρουσία ψηφιακών νομάδων στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια – Περιοχές ή πόλεις που ξεχωρίζουν
Η Ελλάδα σημείωσε σημαντική αύξηση μετά την εισαγωγή της βίζας ψηφιακού νομάδα (2021) και αυξημένη προβολή μετά το 2023. Το 2022, υπήρξαν περίπου 595 αιτήσεις από τρίτες χώρες για τη βίζα ψηφιακού νομάδα. Το 2021, υπήρξαν μόνο 10. Οι αιτήσεις αυξάνονται κάθε χρόνο από τότε, καθώς η Ελλάδα έχει βελτιώσει το θεσμικό της πλαίσιο και τις τοπικές πρωτοβουλίες για την προσέλκυση νομάδων.
Εστιασμένοι κόμβοι: Αθήνα και Θεσσαλονίκη (υποδομές, διεθνείς συνδέσεις), Κρήτη (Ηράκλειο, Χανιά), Σύρος/Ερμούπολη, Καλαμάτα και μεμονωμένες νησιωτικές κοινότητες που προωθούν προγράμματα «εργασίας από» και τοπικές πλατφόρμες στέγασης/εργασίας (δεδομένα από Global Citizen Solutions, https://www.syros.gr/, https://punta.app/digital-nomad-guides/kalamaτα)
Τα κύρια χαρακτηριστικά και οι προτιμήσεις των ψηφιακών νομάδων που επιλέγουν την Ελλάδα: Κατά κανόνα, προέρχονται από τρίτες χώρες (εκτός ΕΕ/ΕΟΧ), αλλά υπάρχει ενδιαφέρον και από Ευρωπαίους. Η μέση ηλικία τους είναι περίπου 30-40 ετών (κυριαρχούν οι millennials), ένα μεγάλο ποσοστό έχει πτυχίο και ένα σημαντικό ποσοστό έχει μεταπτυχιακό τίτλο. Οι τομείς υπηρεσιών στους οποίους δραστηριοποιούνται είναι η πληροφορική, το ψηφιακό μάρκετινγκ, ο σχεδιασμός, η ελεύθερη επαγγελματική δραστηριότητα και οι απομακρυσμένες θέσεις εργασίας σε νεοφυείς/αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις. Προτιμούν να έχουν γρήγορη και σταθερή σύνδεση στο διαδίκτυο, συνεργατικούς χώρους εργασίας, ευέλικτες λύσεις στέγασης, αίσθηση κοινότητας και άμεση πρόσβαση στο φυσικό περιβάλλον, όπως η θάλασσα και η φύση. Η διάρκεια κυμαίνεται από μερικές εβδομάδες (τουρισμός/δοκιμή) έως 6-12 μήνες ή και περισσότερο για όσους ζουν με βίζα. Η βίζα επιτρέπει διαμονή 12 μηνών για υπηκόους χωρών εκτός ΕΕ/ΕΟΧ. (DataReportal – Global Digital Insights)
Κύριοι λόγοι για την επιλογή της Ελλάδας ως προορισμού εργασίας: Οι κύριοι λόγοι περιλαμβάνουν την ποιότητα ζωής (κλίμα, θάλασσα, πολιτισμός), το ανταγωνιστικό κόστος ζωής σε σύγκριση με πολλές δυτικές πόλεις, τη βελτιωμένη ψηφιακή υποδομή στις πόλεις, την εύκολη πρόσβαση στα νησιά και τις εμπειρικές δραστηριότητες, όπως οι υπάρχουσες κοινότητες ψηφιακών νομάδων, οι χώροι συνεργασίας που φέρνουν τους ανθρώπους κοντά, οι εκδηλώσεις και οι συναντήσεις. Η βίζα νομάδων επιτρέπει τη νόμιμη διαμονή και υπάρχει ένα ελκυστικό φορολογικό καθεστώς.
Οι υπηρεσίες ή οι υποδομές είναι πιο σημαντικές για τους ψηφιακούς νομάδες: Οι προτεραιότητες για τους ψηφιακούς νομάδες είναι σταθερό internet οπτικών ινών/5G με πρόσθετες λύσεις δημιουργίας αντιγράφων ασφαλείας, ποιοτικοί χώροι συνεργασίας (ήσυχες ζώνες, αίθουσες συσκέψεων, χώροι εκδηλώσεων), αξιόπιστη μακροπρόθεσμη στέγαση, υποστήριξη σε θεσμικά/φορολογικά θέματα, γρήγορη πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και τοπικές κοινότητες. Οι χώροι συνεργασίας με πιστοποιήσεις ευεξίας/ESG ή πρότυπα WELL αυξάνουν την ελκυστικότητα. Η υποδομή μεταφορών/προσβασιμότητα (π.χ. σε αεροδρόμια, νησιά) είναι επίσης σημαντική.
Διαφορές μεταξύ των νομάδων που έρχονται για λίγες εβδομάδες και εκείνων που μένουν για μήνες ή χρόνια: Οι ψηφιακοί νομάδες που μένουν μόνο για λίγες εβδομάδες συχνά επιλέγουν πιο τουριστικά μέρη με όμορφα τοπία και κοντά σε δραστηριότητες. Εκείνοι που μένουν για μήνες ή περισσότερο από 6-12 μήνες αναζητούν μεγαλύτερη σταθερότητα στη διαμονή, φορολογικές ελαφρύνσεις, πιο άνετους χώρους συνεργασίας και ίσως χώρους συγκατοίκησης. Υπάρχει διαφορά στην κατανάλωση υπηρεσιών: οι μακροπρόθεσμοι κάτοικοι ζουν πιο τοπικά, επιλέγοντας τοπικά καταστήματα, δημόσιες συγκοινωνίες και κοινωνική ένταξη, ενώ οι βραχυπρόθεσμοι κάτοικοι είναι ουσιαστικά πιο κοντά στους τουρίστες.
Προκλήσεις που αντιμετωπίζονται — βελτιώσεις στην υποστήριξη ή την πολιτική: Οι κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ψηφιακοί νομάδες είναι η αμφισημία της φορολογικής κατοικίας και των δηλώσεων για όσους διαμένουν περισσότερο από 183 ημέρες, η γραφειοκρατία και η ασυνέπεια στην εφαρμογή των θεωρήσεων/αδειών, καθώς και η ανεπαρκής δικτύωση/εφεδρικό διαδίκτυο σε απομακρυσμένα νησιά. Υπάρχει επίσης πίεση στις τιμές των κατοικιών σε δημοφιλείς τοποθεσίες, η έλλειψη αξιόπιστων υπηρεσιών στην αγγλική γλώσσα σε ορισμένες περιοχές (δημόσιες υπηρεσίες, υγεία, μετανάστευση). Οι προτεινόμενες δράσεις περιλαμβάνουν την απλούστευση των διαδικασιών (ενιαίος ψηφιακός κόμβος), σαφείς φορολογικούς κανόνες ή ειδικά καθεστώτα για τους ψηφιακούς νομάδες, επενδύσεις σε ψηφιακή υποδομή και στοχευμένα κίνητρα/προγράμματα συνεργασίας με τους δήμους και τον ιδιωτικό τομέα. Ειδικά στον τομέα της φορολογίας, εάν κάποιος γίνει φορολογικός κάτοικος της Ελλάδας (διαμονή > 183 ημέρες), πρέπει να δηλώσει το συνολικό εισόδημά του, γεγονός που δημιουργεί προκλήσεις.
Παραδείγματα συνεργασιών που έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη του οικοσυστήματος των ψηφιακών νομάδων: Τοπικά έργα, όπως το «Work From Syros/Kalamata», που συνδυάζουν διαμονή και υπηρεσίες, συνεργασίες coworking με τουριστικά γραφεία για πακέτα φιλοξενίας και εκδηλώσεων, καθώς και δημοτικές πρωτοβουλίες για πιλοτικά πακέτα υποδομών. Η ενσωμάτωση των προτύπων WELL/ESG σε συνεργατικούς χώρους εργασίας και η προώθηση της ευημερίας ενισχύουν την αξιοπιστία και τη ζήτηση. Σε επίπεδο αγοράς, τα διεθνή στοιχεία δείχνουν ισχυρή ανάπτυξη των ευέλικτων γραφείων, γεγονός που ευνοεί τις τοπικές συνεργασίες. Για παράδειγμα, εκτός από τις συνήθεις αίθουσες συσκέψεων εξοπλισμένες για βιντεοκλήσεις, η ViOS, η οποία ανοίγει έναν συνεργατικό χώρο εργασίας στο Ψυχικό, προσφέρει ανέσεις όπως γυμναστήριο, ήσυχους χώρους, αίθουσα μασάζ και ακόμη και σάουνα — όλες αυτές οι ανέσεις είναι περιζήτητες από τους ψηφιακούς νομάδες, οι οποίοι γίνονται όλο και πιο απαιτητικοί όσον αφορά τις υπηρεσίες που αναζητούν.
Συμπερασματικά, η Ελλάδα έχει πλέον αποκτήσει ορατότητα στον παγκόσμιο χάρτη των ψηφιακών νομάδων, με σαφή σημάδια αυξανόμενης ζήτησης. Το τι θα συμβεί στη συνέχεια θα εξαρτηθεί από το πόσο σταθερά θα βελτιωθούν οι υποδομές, το θεσμικό πλαίσιο και οι τοπικές πρωτοβουλίες, ώστε η χώρα να παραμείνει μια ελκυστική επιλογή για όσους εργάζονται εξ αποστάσεως.
Πηγή: cretalive.gr